Англи Хэлний Багш Нарын Улсын Хэмжээний
Онол-Практикийн Бага Хурал дээр
АНУ-ын Хэргийг Түр Хамаарагч Брайн Гоулдбекийн Хэлсэн Үг

2007 оны 5 дугаар сар 4
Улаанбаатар хот

Өнөөдөр та бүхэнтэй энд уулзаж байгаадаа би их баяртай байна. Оюутнууд бол бидний ирээдуй бегеед багш нар та бухний хучин чармайлтын ачаар Монголын ирээдуй маш гэгээлэг харагдаж байна гэж би итгэдэг.

Энэ хурлыг зохион байгуулахад манай Засгийн газар, Америкийн ард тумэн санхуугийн дэмжлэг узуулсний учир нь гэвэл бид англи хэлний багш та бухнийг дэмжиж, урам зориг егех гэсэн юм. Мен санаа оноогоо солилцох, тулгамдаад байгаа заах аргын асуудлуудаа ярилцах, Англи хэлний багш нарын холбооны гишууд хоорондын харилцаа холбоог ернуулэх гэсэн хурлын зорилтуудыг бид дэмжиж байна.

Энэ жил АНУ-Монголын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 20 жилийн ойг тэмдэглэж байгааг та бухэн мэдэж байгаа байх. Англи хэлний сургалтыг хехиулэн дэмжих нь Монгол, Америкийн аль алиных нь ашиг, сонирхолд нийцнэ гэж бид итгэдэг. Англи хэлийг албан ёсны хоёрдугаар хэл болгох тухай Монгол Улсын Засгийн газрын бодлогыг бид дэмждэг бегеед энэ нь Монгол Улсын эдийн засгийн еселт болоод олон улсын хамтын нийгэмлэгт багтан орох, ард тумний сайн сайханд тус нэмэр болно гэж бид ойлгодог. Монгол хэлээр ярих авъяас чадвар дутсан Америкчууд надаас егсуулээд зендее байгаа болохоор хоорондоо ойлголцоход маань англи хэл тусална. Миний одоо ярих гэж байгаа хетелберуудийн талаар нэмэлт мэдээлэл авахыг хусвэл ЭСЯ-ны вебсайт болон Олон нийттэй харилцах хэлтсээс авч болно.

АНУ-ын Засгийн газраас Монгол дахь англи хэлний сургалтыг хэд хэдэн замаар дэмжиж байгаа бегеед уунээс заримыг нь дурдъя.

Нэгдугээрт, АНУ-д тэргуулэх байр суурь эзэлдэг Фулбрайтын тэтгэлэгт хетелбер нь АНУ-ын Засгийн газраас санхууждэг академик солилцооны хетелбер бегеед Америкийн их сургуулиудад дипломын дараахь сургалтанд суралцах, мен судалгааны ажил хийх хумуус хамрагддаг. 1995 оноос эхлэн нэр хунд бухий энэ хетелберийн дагуу 30 гаруй монгол оюутан Америкийн их сургуулиудад урт хугацааны сургалтанд хамрагдсаны дотор энэ хурлыг зохион байгуулах хороонд ажиллаж байгаа англи хэлний багш Хонгорзул, Мира нар байна. Тиймээс та бухэн энэ хетелберийг сонирхож байгаа бол тэдэнтэй ярилцахыг би зевлеж байна.

Хоёрдугаарт, гадаад хэлний заах аргын хетелбер нь англи хэлний багш нарт зориулагдсан бегеед Фулбрайтын оюутны хетелберийн нэг хэсэг юм. Энэхуу хетелбер нь АНУ-ын их сургууль, коллежуудын гадаад хэлний сургалтыг сайжруулахад чиглэгдэхийн сацуу англи хэлний багш нарт заах аргын ур чадвараа дээшлуулэх, хэлний чадвараа сайжруулж, Америкийн ард тумний соёл, зан заншлын тухай мэдлэгээ нэмэгдуулэх боломжийг олгодог. 2005 онд эхэлсэн энэ хетелберт Отгонтэнгэр их сургуулийн англи хэлний багш Баярмаа оролцоод ирсэн, одоо нэг багш АНУ-д байгаа. Энэ жил 2 багшийг энэ хетелберт оролцуулахаар АНУ руу явуулах телевлегеетэй байна.

Гуравдугаарт, “Аксесс” бичил тэтгэлэгт хетелбер нь 2005 оны 11-р сард Еренхийлегч Бушийн Монголд хийсэн айлчлалын ур дунд эхэлсэн. 2006 оны 11-р сарын 14-нд Элчин сайд Марк Минтон Улаанбаатар хотын гэр хорооллын 20 сурагчдад хичээлийн дараа англи хэлний тусгай сургалтанд хамрагдах тэтгэлгийг гардуулан егсен билээ. Англи хэлний анхан шатны мэдлэгтэй эдгээр сурагчид эхний жилдээ дундын емнех болон дунд шатны сургалтанд хамрагдаж, хоёрдахь жилдээ ахисан шатанд суралцан TOEFL, SAT шалгалтанд бэлтгэх юм. Хетелберийг улам ур дунтэй болгох ууднээс АНУ болон соёл уламжлалын тухай нэмэлт хичээлуудийг оруулж байна. Бидний зорилго хедее орон нутгийн хуухдууд гадаад улс оронд сурч, нэр хундтэй их дээд сургууль, коллежуудад дэлхийн хэмжээний боловсрол эзэмших боломжийг нэмэгдуулэхэд оршино. Энэ жил Дорнод, Ховд аймагт тус бур 10 сурагч энэхуу тэтгэлгийг авч байна.

Деревдугээрт, Терийн Департаментаас англи хэлний ахлах мэргэжилтэнг Монголд ируулж ажиллуулдаг. Одоо ажиллаж байгаа мэргэжилтэн Маржори Фрийдмэнийг та нарын олонх мэдэх байх. Англи хэлний багш нарт зориулан тууний явуулдаг заах аргын хичээлд та бухэн оролцдог, эсвэл оролцох боломж олдоно гэж би найдаж байна.Хэдхэн минутын дараа та бухэн тууний тавих ундсэн илтэлийг сонсох болно.

Тавдугаарт, Хотын тев номын санд байрлах АНУ-ын соёл, мэдээллийн тев нь АНУ-ын ЭСЯ-ны дэмжлэгтэйгээр ажилладаг Америк маягийн бичил номын сан юм. Тэнд янз бурийн ном, товхимолоор уйлчлэхээс гадна АНУ-ын соёл болоод англи хэлний долоо хоног бурийн хетелбертэй байдаг. Тухайлбал, “Америкийн тухай ярилцъя” сэдэвт цуврал лекц Пурэв гараг бур явагддаг бегеед миний бие 2 ч удаа оролцож, лекц уншсаны хувьд та бухэнд оролцохыг зевлеж байна. Мен англи хэлний ахлах мэргэжилтэн Маржори Фрийдмэн тэнд англи хэлний заах аргын хичээл явуулдаг. Терийн Департаментын “Хайрцагтай ном” теслийн шугамаар Америкийн тевд ном ируулдэг бегеед ЭСЯ-ны дипломат ажилтнууд ч ном, сэтгуул хандивладаг юм. Жишээлбэл, би Америкийн хувьсгалын сэдэвтэй хувийн цуглуулгаа 8-р сар дуустал тэнд тавьж, олон нийтэд уншуулж байгаа.

Америкийн соёл, мэдээллийн тевийн салбар енгерсен жил Ховд аймагт нээгдсэн. Монголын баруун хязгаарт оршин суугаа хумууст уйлчлэх зорилготой энэ салбар АНУ-ын соёл, нийгэм, засаг захиргаа, туух, боловсролын талаар албан ёсны, унэн бодит мэдээллээр хангахаас гадна Энх тайвны корпусын сайн дурын ажилтнууд болон ЭСЯ-ны ажилтнууд очиж янз бурийн хетелбер зохион байгуулах юм.

Зургадугаарт, та бухний ихэнх нь Монгол дахь Энх тайвны корпус (ЭТК)-ын хетелберийг мэдэх байх. Англи хэлний боловрол, орон нутгийн хегжлийн хетелбер нь Монгол дахь ЭТК-ын хамгийн том тесел бегеед энд байгаа 101 сайн дурын ажилтны 70% нь энэ тесел дээр ажилладаг юм. Улдсэн 30% нь ч еерсдийн ажилладаг теслууддээ англи хэлний чадвараараа нэмэр болж байгааг нэмж хэлмээр байна. ЭТК нь англи хэлний чадавхийг хоёр тувшинд бэхжуулж байна. Эхнийх нь, англи хэлний монгол багш нарт туслах замаар монгол сурагчдын ирээдуйн боловсролд чухал уурэгтэй чадварлаг хуний неецийг бурдуулж байгаа юм. Мен туунчлэн еерсдее бие даан, эсвэл монгол багш нартай хамтран сурагчдад хичээл заах замаар монгол сурагчдын хэлний боловсролд шууд дэмжлэг узуулж байна. 2006 онд энэхуу хетелберт 20 гаруй мянган монголчууд хамрагджээ.

Та нартай уулзаж ярилцах боломжийг надад олгосонд баярлалаа. Олон мянган хуухэд залуучуудын нэрийн емнеес та бухний шаргуу хеделмер, хучин зутгэлд талархаж байна. Тэдний амьдралд та бухний узуулэх нелее, та нарын заасан англи хэлний ачаар тэдний емне нээгдэх боломжууд зевхен тухайн сурагчид тедийгуй улс орны хегжилд асар их ур нелеетэй юм. Та бухэн Монгол Улс, улмаар монголчуудын ирээдуйг илуу сайхан болгоход хувь нэмрээ оруулж байгаа тедийгуй Америк-Монголын харилцааг улам ойр дотно болгоход чухал уурэг гуйцэтгэж байна. Элчин сайд Минтон болон АНУ-ын ЭСЯ-ны нэрийн емнеес та бухэнд баяр хургэж, талархснаа илэрхийлье.