|
|
Мэдээлэл
Америкийн Соёл Мэдээллийн Тев
Боловсролын Хөтөлбөрүүд
Монгол дахь солилцооны хөтөлбөрүүд
"Америкийн Дуу Хоолой" радио нэвтрүүлгийн хөтөлбөр
Нийтлэлүүд
|  |
Олон Улсын Боловсролын Хүрээлэнгийн хэрэгжүүлдэг солилцооны хөтөлбөрүүд
Фулбрайтын СолилцооОршилАНУ-ын Засгийн газрын тэргуулэх олон улсын солилцооны санаачлага болох Фулбрайтын хетелбер нь боловсрол, соёлын солилцоогоор дамжуулан улс ундэстэн хоорондын ойлголцлыг нэмэгдуулэх зорилготой. Америкийн Нэгдсэн Улсын Терийн департаментийн Боловсрол, соёлын товчооны санхуужуулдэг Фулбрайт хетелбер нь дэлхий даяар бакалаврын дараах шатны сургалтанд хамрагдах, эрдэм шинжилгээний ажил хийх, их дээд сургуульд багшлах, бага дунд сургуульд багшлах оюутан, эрдэмтэн, мэргэжилтнуудэд тэтгэлэг олгодог. Дэлхийн 2-р дайны дараа 1946 онд Конгресс дэлхий даяар харилцан ойлголцлыг дэмжиж, АНУ ардчиллын унэт зуйлд унэнч байгааг нотлон харуулах зорилгоор Фулбрайт хетелберийг буй болгожээ. Тус хууль тогтоомжийн гол ивээн тэтгэгч Сенатч Ж.Виллиам Фулбрайт тус хетелберийг олон улсын хамтын ажиллагаа бий болгох талаар хийж байгаа нэг алхам гэж узсэн. Терийн департаментийн Боловсрол, соёлын товчоо хетелберт тесев, захиргаа, боловсон хучний дэмжлэг узуулдэг бегеед бусад улс орны засгийн газруудтай боловсролын солилцооны талаар гэрээ хэлэлцээр байгуулдаг. Фулбрайтын комисс байхгуй улс орнуудад тус товчоо нь АНУ-ын Элчин сайдын яамдтай хамтран Фулбрайт хетелберийг зохион байгуулж хэрэгжуулдэг. Гадаадад Фулбрайт хетелберийг хэрэгжуулэхэд хоёр улсын хоорондох Фулбрайтын комисс болон АНУ-ын Элчин сайдын яамд дэм болдог. АНУ болон гадаад улсын засгийн газруудын хоорондох гэрээ хэлэлцээрийн ур дунд Фулбрайт хетелберийг санхуужуулж, хэрэгжуулэхэд тусалж, боловсролын еер солилцоо явуулах зорилгоор 50 гаруй ийм комисс байгуулагдсан. Тус хетелберийг сурталчлах, ергедел гаргагчдыг буртгэх, хуваарилах, тэтгэлэг авагчийг хянах зэрэг ажлыг гуйцэтгэхэд зориулж жил бур ОУБХ болон бусад хамтран ажиллагч байгууллагуудад захиргааны тусламж олгодог. ОУБХ Терийн департамент, комисс, гадаад дахь элчин сайдын яамд, АНУ-ын дээд боловсролын байгууллагуудтай хамтран ажиллаж Фулбрайтын тэтгэлэг шинээр авагчдыг АНУ болон гадаадад зохих боловсролын хетелберуудэд хуваарилж, Фулбрайт хетелберт оролцох боломжоор хангана. ОУБХ ба Фулбрайт АНУ-ын оюутны хөтөлбөрОлон улсын боловсролын хурээлэн залуу америкчуудыг олон улсын судалгаа, шинжилгээ хийх боломжоор хангадаг Фулбрайт АНУ-ын оюутны хетелберт хамрагдах хусэлтэй оюутнуудын дунд ундэсний хэмжээний шалгаруулалт зохион байгуулдаг. ОУБХ нь АНУ-ын оюутны хетелбер болон жил тутмын шалгаруулалтыг бух талаар зохион байгуулдаг. Тухайлбал ергедлийн материал боловсруулах, ергедел гаргагчдыг буртгэх, нэг жилд 5000 гаруй ергедел хянадаг ажиллагааг зохион байгуулахаас эхлээд хетелберийг сурталчлах, тэтгэлгийг захиран зарцуулах хуртэл бух уйл ажиллагааг зохион байгуулдаг. АНУ-ын оюутны хөтөлбөрийн тэтгэлэгФулбрайт АНУ-ын оюутны хетелбер жил бур дэлхийн 140 гаруй улс оронд суралцах, судалгаа хийх 1000 орчим америк оюутанд тэтгэлэг олгодог. Фулбрайт хетелбер нь их дээд сургууль денгеж тегсегчид, магистр, докторын зэрэг горилогчид, мэргэжилтнууд, уран бутээлчдэд мэдлэг чадвараа баяжуулж, гадаад улс оронд очих боломж егех зорилготой. Тус хетелбер нь оролцогчдод мэдлэг оюун, мэргэжил, уран бутээлийн хувьд есч хегжих боломж егехийн зэрэгцээ манлайлах чадвараа хегжуулэх унэлж баршгуй туршлага болно. Тэтгэлэг хуртэгчид нийгмийн ухаан, бизнес, харилцаа холбоо, урлаг, сав ертенцийн ухаан, техник технологи, боловсрол зэрэг чиглэлээр еерсдийн зохиосон хетелбереер суралцаж, судалгаа хийдэг. Ихэнх тэтгэлгийг хичээлийн нэг жилийн турш суралцах, судалгаа хийхэд зориулж олгодог. Тэтгэлэг авах теслууд нь их дээд сургуулийн курсын ажил, бие даасан номын сангийн буюу хээрийн судалгаа, хегжмийн буюу урлагийн сургуульд суралцах, нийгмийн буюу шим ертенцийн ухааны тусгай тесел, эсвэл эдгээрийг хослуулсан тесел байж болно. Фулбрайт хөтөлбөрийн зөвлөхүүдАНУ-ын их дээд сургууль, коллежуудад сайн дураар ажиллаж, дээд боловсролын байгууллагад элсэн суралцаж байгаа оюутнуудын ергедел гаргах явцад тусалдаг Фулбрайт хетелберийн 1700 зевлехийн (ФХЗ) сулжээг ОУБХ хянаж удирддаг. Дээд боловсролын байгууллагад элсээгуй байгаа хумуус ч гэсэн Фулбрайт АНУ-ын оюутны хетелберт ергедел гаргаж болно. Ергедлийн материалыг ОУБХ-гийн бусийн тевеес шууд авч болно. Тэтгэлэг хүртэгчдийг сонгон шалгаруулахОУБХ сайн дурын ажилладаг тэргуулэх багш, урлагийн мэргэжилтнуудээс бурдсэн Ундэсний хянах комисс (УХК)-ыг хуралдуулж бух ергедлийг хянадаг. УХК нэр дэвшигчдийг шалгаруулан тэдний тодорхойлолтыг хулээн авах улсын Фулбрайтын комисс, Фулбрайтын сан, АНУ-ын Элчин сайдын яамд, эрдэм шинжилгээ, боловсролын байгууллагуудад илгээж дахин хянуулдаг. Эдгээр байгууллага нь тэтгэлэг хуртэгчдийг хилийн чанадад суралцаж байх хугацаанд хянаж, тусалдаг. УХК-ын тодорхойлолт, санхуужилт, хилийн чанад дахь агентлагуудын зевшеерел, хетелберийн бусад шаардлагыг харгалзан узсэний ундсэн дээр Ж.Виллиам Фулбрайтын гадаад тэтгэлгийн зевлел Фулбрайтын тэтгэлэг хуртэх хумуусийг эцсийн байдлаар сонгон шалгаруулдаг. ОУБХ ба Фулбрайт Гадаад Оюутны ХөтөлбөрОУБХ мен жил бур бусад улс орноос Америкийн магистрын хетелберт элсэн суралцах 1500 орчим оюутныг авчирдаг Фулбрайт гадаад оюутны хетелберийн томоохон хэсгийг зохион байгуулдаг. Зохицуулагч агентлагуудтай хамтран ОУБХ АНУ-д суралцаж байгаа 3000 орчим Фулбрайтын тэтгэлэгт оюутнуудыг сургуульд хуваарилж, тэтгэлгийн хугацааны турш тэднийг хянаж зевледег. Америкийн олон нийтийн дипломат хучин чармайлтын нэг гол хэсэг болсон Фулбрайт гадаад оюутны хетелбер нь улс орныхоо ирээдуйд уурэг гуйцэтгэж, нелее узуулэх бусад орны иргэдийг АНУ-тай холбоотой болгохыг дэмждэг. Фулбрайтын тэтгэлэг хуртэгчдийн олонхи нь эх орондоо эргэж очоод удирдах албан тушаал хаших залуу мэргэжилтнууд байдаг. Хегжиж буй орнуудаас ирсэн эдгээр тэтгэлэг хуртэгчид нь эх орондоо их дээд сургууль, терийн албанд ажиллаж институцийн бэхжилтэд томоохон уурэг гуйцэтгэдэг билээ. Бусад улс орноос ирсэн Фулбрайтын оюутнууд Америкийн Нэгдсэн Улсад ундсэн сургалтаа эхлэхээс емне ОУБХ-гийн зохион байгуулж, явуулдаг чиг баримжаа егдег хетелбер болон англи хэлний сургалтад хамрагдаж болно. Нэмэлт семинар ба бусад арга хэмжээг Чикаго, Денвер, Хьюстон, Сан-Франциско дахь ОУБХ-гийн бусийн тевуудтэй хамтран жилийн турш зохион байгуулна. ОУБХ-гийн бусийн тевуудийн ажилтнууд тэтгэлэг авагч гадаадын иргэдийг Америкт байх хугацааны турш эрдмийн удирдлага, зевлемжеер хангаж, визаны статус, тэтгэлгийн сунгалт, даатгал, нислэгийн тийз захиалах зэрэг асуудлаар зевлелддег. ОУБХ ба Фулбрайт эрдэмтний хөтөлбөрОУБХ-гийн нэг хэлтэс болох Олон улсын эрдэмтдийн солилцооны зевлел (ОУЭСЗ) АНУ болон гадаадын багш, мэргэжилтнуудэд зориулсан Фулбрайт эрдэмтний хетелберийг зохион байгуулдаг. ОУЭСЗ жил бур АНУ-гаас 800 багш, мэргэжилтэн буртгэн авч, 140 улс оронд уламжлалт хетелберийн дагуу лекц уншуулахаар буюу судалгаа хийлгэхээр илгээдэг бегеед гадаадын 800 багш, мэргэжилтнийг АНУ-д авчирдаг. Үүний зэрэгцээ тус байгууллага туршилтын гурван Фулбрайт эрдэмтний хетелбер хэрэгжуулж байна: Шинэ зууны эрдэмтний хетелбер: дэлхийн енцег булан бурээс тэргуулэх 30 эрдэмтэн, профессорыг Фулбрайтын туган дор цуглуулж, ундэстэн дамнасан томоохон сэдвийг судлуулах буюу дэлхийн хэмжээний ач холбогдол бухий асуудал дээр хамтран ажиллуулна. Ахлах мэргэжилтний хетелбер: сургагч багш нарын сургалт явуулах, хичээлийн хетелбер, сургалтын материал боловсруулж, унэлэх, бусад ижил тестэй теслийг хэрэгжуулэх зорилгоор гадаад улс руу богино хугацаатай (2-6 долоо хоног) явах тэтгэлэг. Тегсегчдийн санаачлагын тэтгэлгийн хетелбер: еерийн болон хулээн авагч байгууллагуудыг холбосон тесел хэрэгжуулэх хуучин Фулбрайтчуудад тэтгэлэг егдег.
Үүний зэрэгцээ, ОУЭСЗ нь дараах хөтөлберүүдийг хэрэгжүүлдэг: Фулбрайт олон улсын боловсролын менежеруудийн семинар хетелбер: АНУ-ын менежеруудийг Герман, Япон, Солонгос руу 2-3 долоо хоногийн зуны семинарт явуулж, Германы менежеруудийг АНУ-д ижил тестэй семинарт авчирдаг. Фулбрайт герман судлалын семинар: АНУ-ын эрдэмтэд, мэргэжилтнуудийг Германы одоогийн нийгэм, соёлын сэдэвтэй 3 долоо хоногийн зуны семинарт оролцуулахаар илгээдэг. 300 орчим эрдэмтэн, мэргэжилтэн ОУЭСЗ-ийн дэг, дугнэх комисст цалин хелсгуй ажиллаж, Америкийн болон гадаадын эрдэмтдийн ергедлийг хянана. Комиссууд жилийн турш ОУЭСЗ дээр цугларч Фулбрайтын тэтгэлэг авахыг хуссэн хумуусийг дугнэж, тодорхойлно. ОУЭСЗ нь их дээд сургууль, коллежид 2200 телеелегчтэй бегеед эдгээр телеелегч нь Фулбрайт эрдэмтний хетелберийг сурталчилж, багш, менежеруудийг ергедел гаргахад нь тусалдаг.
ОУБХ ба Хамфрий тэтгэлгийн хөтөлбөрХюберт Х. Хамфрий Тэтгэлгийн хетелберийн шугамаар Африк, Ази, Латин Америк, Карибын тэнгис, Ойрхи Дорнод, Евразийн тодорхой улс орны ажил мэргэжлийнхээ зам мерийн дунд уед яваа мэргэжилтнуудийг нэг жилийн хугацаатай сургалтанд хамруулах буюу мэргэжлийн дадлага хийлгэхээр Америкийн Нэгдсэн Улсад авчирдаг. Тэтгэлгийг терийн захиргаа, эдийн засгийн хегжил, байгаль орчны менежмент, боловсрол, эрх зуй, хуний эрх, нийтийн эруул мэнд, харилцаа/сэтгуул зуй зэрэг чиглэлийн мэргэжилтнуудэд ерселдеений ундсэн дээр олгодог.Хюберт Х. Хамфрий Тэтгэлгийн хетелберийн шугамаар Африк, Ази, Латин Америк, Карибын тэнгис, Ойрхи Дорнод, Евразийн тодорхой улс орны ажил мэргэжлийнхээ зам мерийн дунд уед яваа мэргэжилтнуудийг нэг жилийн хугацаатай сургалтанд хамруулах буюу мэргэжлийн дадлага хийлгэхээр Америкийн Нэгдсэн Улсад авчирдаг. Тэтгэлгийг терийн захиргаа, эдийн засгийн хегжил, байгаль орчны менежмент, боловсрол, эрх зуй, хуний эрх, нийтийн эруул мэнд, харилцаа/сэтгуул зуй зэрэг чиглэлийн мэргэжилтнуудэд ерселдеений ундсэн дээр олгодог. Анх Хамфрий хетелберийг 1978 онд Сенатч болон Дэд еренхийлегч агсан Хюберт Х. Хамфрийн дурсгал, гавъяа зутгэлийг хундэтгэх зорилгоор санаачилсан. 1978 оноос хойш 140 гаруй улс орны 3000 орчим хун тус хетелберт хамрагдсан. 2002-2003 оны хичээлийн жилд 140 гаруй тэтгэлэг олгов. ОУБХ: Түншлэлд хөрөнгө оруулахуйОУБХ Фулбрайт хетелберийг хэрэгжуулэхдээ гуйцэтгэдэг нэг уурэг нь дээд боловсролын байгууллагууд болон хувийн хэвшлийнхний дэмжлэгийг авч хадгалахад оршино. Ууний тулд ОУБХ Фулбрайт хетелбер болон олон мянган их дээд сургууль, хувийн компани, сан, олон улсын байгууллагуудын хооронд тогтсон туншлэлийг тэтгэдэг.ОУБХ Фулбрайт хетелберийг хэрэгжуулэхдээ гуйцэтгэдэг нэг уурэг нь дээд боловсролын байгууллагууд болон хувийн хэвшлийнхний дэмжлэгийг авч хадгалахад оршино. Ууний тулд ОУБХ Фулбрайт хетелбер болон олон мянган их дээд сургууль, хувийн компани, сан, олон улсын байгууллагуудын хооронд тогтсон туншлэлийг тэтгэдэг. Фулбрайт хетелберийн ендер чанар нь АНУ болон олон улсын дээд боловсролын байгууллагуудын зарцуулсан цаг хугацаа, эрч хуч, дэмжлэгийн шууд тусгал юм. Гадаадад сурах талаар зевлегее егдег зевлехууд, гадаад оюутны зевлехууд, багш нарын зевлехууд, элсэлтийн ажилтнууд Фулбрайтчуудад солилцооны хетелберийнх нь турш тусалж дэмждэг. Ундэсний хянах комисс болон дугнэх комиссын гишууд АНУ-ын Фулбрайтад ергедел гаргагчдын ергедел, саналыг дугнэхэд мэргэжлийн уйлчилгээгээ хандивын байдлаар узуулнэ. АНУ-ын коллеж, их дээд сургуулиуд эхний жилээ суралцаж, судалгаа хийж байгаа гадаадын Фулбрайтчуудад 6 сая долларын санхуугийн тусламжийг ОУБХ-гээр дамжуулан сургалтын телберийн тэтгэлэг, бусад санхуугийн тусламжийн хэлбэрээр олгодог. Олон жилийн зэрэг олгох сургалтанд хамрагдсан хумуусийн тэтгэлгийг сунгахад анхны тэтгэлгийн унийн дунгээс хэд дахин илуу болдог. Америкийн дээд боловсролын байгууллагуудын энэхуу егеемер сэтгэлийн ачаар Фулбрайт хетелберийн шугамаар суралцах оюутны тоо маш их есч байгаа бегеед энэ нь Фулбрайтын солилцооны унэ цэнийг дээд боловсролын байгууллагууд ойлгосныг харуулж байна. Корпорациуд болон хувийн хэвшлийн бусад байгууллагууд Фулбрайт хетелберт ихээхэн дэмжлэг узуулдэг. Ситикорп, Кока Кола, Тексако кэрэг компаниуд олон жилийн турш ОУБХ-тэй туншилж, Фулбрайтын нэр дэвшигчдэд нэмэлт тэтгэлэг олгож ирсэн. АНУ ба олон улсын сангууд, тодорхой бус нутгийн Фулбрайтчуудад тусалдаг ОУБХ-гийн сангууд нэмэлт санхуужилт хийдэг. ОУБХ гадаадад зардал хуваалцах неец хегжуулснээр банк, сан, бизнес, орон нутгийн худалдааны танхимаас олон сая долларын санхуужилт авсан. АНУ-ын Терийн департамент Фулбрайт хетелберийн зорилгыг дэмжсэн ийм хувийн хандивыг хехиулэн дэмждэг. Фулбрайт хөтөлбөрийг санхүүжүүлэгч:Америкийн Нэгдсэн Улсын Терийн ДепартаментийнБоловсрол, соёлын товчоо301 Fourth St., NWWashington, DC 20547Фулбрайт хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэгчид: Фулбрайт оюутны хетелберОлон улсын боловсролын хурээлэн809 United Nations PlazaNew York, NY 10017212-883-8200Вэб: www.iie.org/fulbrightФулбрайт эрдэмтний хөтөлбөрОлон улсын эрдэмтэн солилцооны зевлел (ОУЭСЗ)3007 Tilden St., NWSuite 5LWashington, DC 20008-3009202-686-4000Вэб: www.cies.orgХюберт Х. Хамфрий тэтгэлгийн хөтөлбөрОлон улсын боловсролын хурээлэн1400 K St., NWSuite 650Washington, DC 20005202-326-7701Вэб: www.iie.org/programs/hhh
|
| дээш ^ |
|
Хyyдасны Багаж Хэрэгслэлyyд:
 Хэвлэх
|
|
